🏢 सोसायटी पार्किंगचे नियम: बिल्डर तुम्हाला पार्किंग विकू शकतो का? जाणून घ्या सुप्रीम कोर्टाचा अंतिम निकाल!
नमस्कार मित्रांनो! 👋
फ्लॅट खरेदी करताना आपण फक्त घराचे पैसे देत नाही, तर आपल्या हक्काच्या गाडीला (Four Wheeler / Two Wheeler) सुरक्षित जागा मिळावी हीच प्रत्येक मध्यमवर्गीय माणसाची इच्छा असते. पण आजकाल सोसायट्यांमध्ये राहणाऱ्या ८०% लोकांचा सर्वात मोठा मनस्ताप म्हणजे ‘पार्किंग’ (Parking Space)! 🚗
“मी बिल्डरला २ लाख रुपये देऊन पार्किंग विकत घेतली आहे”, “माझ्या खरेदीखतात पार्किंगचा नंबर लिहिला आहे”, “कमिटी मला पार्किंग देत नाही”—असे एक ना अनेक वाद तुम्ही रोज ऐकत असाल. पण कायद्याच्या पुस्तकात आणि सुप्रीम कोर्टाच्या आदेशात पार्किंगबाबत काय लिहिले आहे, हे ऐकून तुमचे डोळे उघडतील!
आजच्या या सविस्तर लेखात आपण पाहणार आहोत की, महाराष्ट्र को-ऑपरेटिव्ह सोसायटी कायद्यानुसार पार्किंगचे खरे नियम काय आहेत, बिल्डर तुम्हाला खरोखर पार्किंग विकू शकतो का आणि सोसायटी कमिटीचे यामध्ये काय अधिकार आहेत.
🛑 १. सर्वात मोठा धक्का: बिल्डर पार्किंग विकू शकतो का? (What Supreme Court Says)
अनेक जण फ्लॅट घेताना बिल्डरला पार्किंगसाठी २ ते ५ लाख रुपये कॅश किंवा चेकने देतात. बिल्डर त्यांना एका पावतीवर किंवा लेटरहेडवर “पार्किंग अलॉटमेंट लेटर” लिहून देतो.
कायद्याचा थेट नियम: सुप्रीम कोर्टाच्या ‘नाहलचंद लालूचंद विरुद्ध पाचपाखाडी को-ऑपरेटिव्ह सोसायटी’ या ऐतिहासिक निकालात कोर्टाने स्पष्ट सांगितले आहे की—बिल्डरला सोसायटीमधील कोणतीही पार्किंग जागा (ओपन किंवा स्टिल्ट) स्वतंत्रपणे विकण्याचा कोणताही कायदेशीर अधिकार नाही! ❌
- स्टिल्ट पार्किंग (Stilt Parking): इमारतीखाली जी खांबांवर उभी असलेली छताची पार्किंग असते, त्याला स्टिल्ट पार्किंग म्हणतात.
- ओपन पार्किंग (Open Parking): सोसायटीच्या आवारातील उघडी जागा.
काकदापत्रानुसार, या दोन्ही जागा ‘कॉमन एरिया’ (Common Areas and Facilities) मध्ये येतात. बिल्डरने सोसायटी रजिस्टर करून दिल्यानंतर या संपूर्ण जागेची मालकी सोसायटीच्या नावावर वर्ग होते. त्यामुळे बिल्डरने तुम्हाला विकलेली पार्किंग कायदेशीररित्या अवैध ठरते.
🗳️ २. पार्किंग वाटपाचा अधिकार कोणाचा? (Who Allots the Parking?)
बिल्डर लायकीने पार्किंग विकू शकत नसेल, तर मग फ्लॅटधारकांना पार्किंग देणार कोण?
उत्तर आहे: सोसायटीची व्यवस्थापन समिती (Management Committee). बायलॉजच्या नियम क्रमांक ७८ आणि ८४ नुसार, पार्किंगच्या जागेचे व्यवस्थापन आणि वाटप करण्याचा संपूर्ण अधिकार केवळ आणि केवळ सोसायटी कमिटीचा असतो.
वाटपाचे नियम कसे असतात?: १. पहिले या, पहिले मिळवा (First Come, First Served): सोसायट्यांमध्ये पार्किंगचे वाटप या तत्त्वावर केले जाते. जे सभासद आधी अर्ज करतील, त्यांना प्राधान्य दिले जाते. २. वार्षिक रोटेशन (Annual Rotation): जर सोसायटीत फ्लॅट जास्त आणि पार्किंगच्या जागा कमी असतील, तर कमिटी लॉटरी सिस्टीम किंवा वार्षिक रोटेशन पद्धत वापरू शकते. म्हणजेच या वर्षी ज्याला पार्किंग मिळाली, त्याला पुढच्या वर्षी न मिळता दुसऱ्या सभासदाला संधी दिली जाईल. ३. एक फ्लॅट, एक पार्किंग: जोपर्यंत सोसायटीमधील सर्व सभासदांना किमान एक पार्किंग मिळत नाही, तोपर्यंत कमिटी कोणत्याही एका सभासदाला दुसरी पार्किंग (Second Parking) देऊ शकत नाही.
⚡ ३. नवीन युगाचा नवा वाद: EV (इलेक्ट्रिक वाहन) चार्जिंग स्टेशनचे नियम 🔌
आजकाल इलेक्ट्रिक गाड्यांचा (Electric Vehicles) ट्रेंड खूप वाढला आहे. पण सोसायटीत ईव्ही चार्जिंग पॉईंट बसवण्यावरून कमिटी आणि सभासदांमध्ये मोठी भांडणे होत आहेत.
महाराष्ट्र सरकार आणि बायलॉजचे सुधारित नियम:
- जर एखादा सभासद त्याच्या स्वतःच्या हक्काच्या पार्किंग स्पेसमध्ये स्वतःच्या खर्चाने EV चार्जर बसवू इच्छित असेल, तर सोसायटी कमिटी त्याला नकार देऊ शकत नाही. 🛑
- सभासदाने सोसायटीला फक्त एक लेखी अर्ज द्यावा लागतो. कमिटीने त्याला एनओसी (NOC) देणे बंधनकारक आहे.
- महत्त्वाची अट: चार्जरचे वीज बिल हे थेट त्या सभासदाच्या घरच्या मीटरला जोडलेले असावे किंवा त्यासाठी स्वतंत्र सब-मीटर बसवलेले असावे. सोसायटीच्या कॉमन लाईट बिलमधून हा खर्च करता येत नाही.
🚫 ४. भाडेकरूंना (Tenants) पार्किंग मिळण्याचा अधिकार आहे का?
अनेक सोसायट्यांमध्ये एक विचित्र नियम बनवला जातो की “भाडेकरूंना पार्किंग मिळणार नाही, त्यांनी गाडी बाहेर लावावी.”
पण कायद्यानुसार हा नियम पूर्णपणे चुकीचा आहे! जेव्हा एखादा फ्लॅट मालक त्याचा फ्लॅट भाड्याने देतो, तेव्हा तो त्याचे सर्व ‘वापराचे हक्क’ (Right to Use) त्या भाडेकरूला सुपूर्द करतो. जर त्या फ्लॅट मालकाला सोसायटीत पार्किंग मिळालेली असेल, तर तो भाडेकरू त्या जागेवर हक्काने गाडी उभी करू शकतो. सोसायटी कमिटी भाडेकरू आहे म्हणून भेदभाव करू शकत नाही.
💡 निष्कर्ष (Conclusion)
सोसायटी पार्किंग हा मालकी हक्काचा विषय नसून तो केवळ ‘वापरण्याचा हक्क’ (Right of Usage) आहे. जर तुमच्या बिल्डरने तुम्हाला पार्किंग विकून फसवले असेल, तर तुम्ही सोसायटी कमिटीशी चर्चा करून बायलॉजनुसार तुमचे पार्किंग नियमित करून घेतले पाहिजे. कमिटीने देखील हुकूमशाही न करता सर्व सभासदांना समान न्याय दिला, तर पार्किंगचे ९९% वाद जागेवरच मिटू शकतात.
तुम्हाला तुमच्या सोसायटीत पार्किंग मिळण्यात काही अडचण येत आहे का? तुमच्या बिल्डरने तुमच्याकडून पार्किंगचे पैसे घेतले आहेत का? आम्हाला खाली कमेंट करून नक्की सांगा, आम्ही तुम्हाला योग्य तो कायदेशीर सल्ला देण्यास मदत करू! 🚀
