भारतामध्ये कोट्यवधी नागरिकांसाठी Government Pension Schemes हा एक अत्यंत महत्त्वाचा आधार आहे. वृद्ध व्यक्ती, विधवा महिला, दिव्यांग नागरिक, असंघटित कामगार, शेतकरी, गरीब कुटुंबे — अशा विविध घटकांसाठी केंद्र व राज्य सरकारकडून वेगवेगळ्या पेन्शन योजना चालवल्या जातात.
पण अनेक लोकांना:
- कोणती योजना आपल्यासाठी आहे?
- किती पेन्शन मिळते?
- अर्ज कुठे करायचा?
- स्टेटस कसे तपासायचे?
याची एकत्रित माहिती मिळत नाही. म्हणूनच या लेखात आम्ही All Govt Pension Schemes List एकाच पेजवर, सोप्या भाषेत दिली आहे.
Govt Pension Scheme म्हणजे काय?
सरकारकडून पात्र नागरिकांना दरमहा ठराविक रक्कम दिली जाते, याला पेन्शन योजना म्हणतात.
ही रक्कम:
- थेट बँक खात्यात (DBT)
- आयुष्याचा आधार
- किमान आर्थिक सुरक्षितता
यासाठी दिली जाते.
1️⃣ केंद्र सरकारच्या प्रमुख पेन्शन योजना (Central Govt Pension Schemes)
🔹 Indira Gandhi National Old Age Pension Scheme (IGNOAPS)
- वय: 60 वर्षांवरील
- पेन्शन: ₹200–₹500 (राज्यानुसार जास्त)
- उत्पन्न: BPL / NFSA कुटुंब
- अर्ज: राज्य समाजकल्याण विभाग
🔹 Indira Gandhi National Widow Pension Scheme (IGNWPS)
- वय: 40–59 वर्ष
- लाभार्थी: विधवा महिला
- पेन्शन: ₹300–₹500+
- Aadhaar + बँक खाते आवश्यक
🔹 Indira Gandhi National Disability Pension Scheme (IGNDPS)
- दिव्यांगत्व: 40% किंवा अधिक
- पेन्शन: ₹300–₹1000+
- वैद्यकीय प्रमाणपत्र आवश्यक
🔹 National Social Assistance Programme (NSAP)
ही umbrella योजना आहे:
- वृद्ध
- विधवा
- दिव्यांग
सर्व योजना याच अंतर्गत येतात.
🔹 Atal Pension Yojana (APY)
- वय: 18–40
- पेन्शन: ₹1000 ते ₹5000
- योगदान आधारित योजना
- असंघटित कामगारांसाठी सर्वोत्तम
🔹 PM Shram Yogi Maandhan Yojana
- असंघटित क्षेत्रातील कामगार
- वय: 18–40
- पेन्शन: ₹3000 (60 नंतर)
- मासिक योगदान आवश्यक
2️⃣ राज्य सरकारांच्या प्रमुख पेन्शन योजना (State-wise)
🔸 महाराष्ट्र पेन्शन योजना
✔️ Sanjay Gandhi Niradhar Yojana
- गरीब, विधवा, दिव्यांग
- पेन्शन: ₹600–₹1000
- MahaDBT / Aaple Sarkar
✔️ Shravan Bal Seva Rajya Nivrutti Yojana
- वय: 65+
- वार्षिक उत्पन्न मर्यादा
- नियमित DBT पेन्शन
🔸 उत्तर प्रदेश
- Old Age Pension Yojana
- Widow Pension Scheme
- Divyang Pension Scheme
🔸 बिहार
- Mukhyamantri Vridhjan Pension
- Laxmi Bai Pension (Widow)
🔸 राजस्थान
- Social Security Pension Scheme
- E-Mitra द्वारे अर्ज
🔸 मध्य प्रदेश
- Samagra Pension Scheme
- वृद्ध, विधवा, दिव्यांग
3️⃣ शेतकरी पेन्शन योजना
🔹 PM Kisan Maandhan Yojana
- लहान शेतकरी
- पेन्शन: ₹3000
- वय: 18–40
- CSC द्वारे नोंदणी
4️⃣ महिला व विधवा पेन्शन योजना
- Widow Pension Scheme
- Single Woman Pension
- Divorcee Women Pension
- राज्यनिहाय लाभ
5️⃣ असंघटित कामगारांसाठी पेन्शन
- E-Shram Card Holders
- Construction Workers Welfare Pension
- Street Vendors Pension
- Gig Workers (नवीन योजना प्रस्तावित)
6️⃣ Pension Status Check कसा करावा?
Online:
- राज्याच्या Social Welfare Portal वर
- Aadhaar / Application Number वापरून
Offline:
- CSC केंद्र
- Gram Panchayat
- Taluka Office
7️⃣ कोण पात्र आहे? (General Eligibility)
✔️ भारतीय नागरिक
✔️ Aadhaar लिंक
✔️ बँक खाते DBT सक्षम
✔️ उत्पन्न मर्यादेत
✔️ कुटुंबातील एकच लाभार्थी (बहुतेक योजनांत)
8️⃣ आवश्यक कागदपत्रे
- Aadhaar Card
- Age Proof
- Income Certificate
- Bank Passbook
- Death Certificate (Widow)
- Disability Certificate
📲 मोफत पात्रता तपासणी – WhatsApp / Form
तुम्हाला:
- कोणती पेन्शन योजना मिळू शकते?
- अर्ज reject झाला आहे?
- पेन्शन बंद झाली आहे?
👉 मोफत मार्गदर्शनासाठी WhatsApp करा / Form भरा
⚠️ महत्वाच्या चुका टाळा
❌ चुकीची माहिती देणे
❌ एजंटला पैसे देणे
❌ Aadhaar–Bank linking न करणे
निष्कर्ष (Conclusion)
All Govt Pension Schemes List हा लेख प्रत्येक नागरिकासाठी उपयोगी आहे.
योग्य माहिती मिळाल्यास:
- पेन्शन सहज मिळते
- उत्पन्नाचा आधार तयार होतो
- सरकारी हक्काचा लाभ मिळतो
जर तुम्ही किंवा तुमच्या कुटुंबातील कोणी पात्र असेल — आजच अर्ज करा.
